Rak jelita grubego

Co to jest rak jelita grubego?

Rak jelita grubego to nowotwór złośliwy rozwijający się w okrężnicy, wyrostku robaczkowym lub odbytnicy. W Polsce rak jelita grubego stanowi drugą co do częstotliwości występowania przyczynę zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet i trzecią u mężczyzn.  Tak, jak w przypadku innych nowotworów, wczesne wykrycie raka jelita grubego znacznie zwiększa szanse przeżycia pacjenta. Jednym z testów przesiewowych (tzw. skriningowych) w kierunku raka jelita grubego jest badanie na krew utajoną w kale, który może być wykonany również w warunkach domowych. Objawy to: uczucie niepełnego wypróżniania, nietrzymanie stolca i gazów, ból przy wypróżnianiu, śluzowate stolce, bóle w dole brzucha, niezamierzone chudnięcie, wzdęcia brzucha, brak łaknienia, zmiana rytmu wypróżnień, naprzemienne biegunki i zaparcia lub powiększenie wątroby. Osoby powyżej 45 roku życia lub z predyspozycjami rodzinnymi, powinny wykonywać badania w kierunku raka jelita grubego, przynajmniej raz w roku. 

Czy rak jelita grubego zdarza się często?

Rak jelita grubego rozwija się najczęściej w krajach wysoko rozwiniętych, prawdopodobnie jest związany ze specyfiką naszych czasów: stres, brak wysiłku fizycznego, zaparcia spowodowane dietą ubogą w naturalne witaminy, wapń, błonnik. Rak jelita grubego jest drugim „cichym zabójcą” wśród nowotworów, po raku piersi u kobiet i raku płuc u mężczyzn. Co roku w wyniku badań diagnozowanych jest 12 tys. osób, z tego ponad połowa umiera! Dla porównania - na raka szyjki macicy umiera dziennie 5 Polek, podczas gdy na raka jelita grubego 30 osób. Zachorowalność na raka jelita grubego, a więc okrężnicy, odbytnicy i odbytu, systematycznie wzrasta, średnio o 3% rocznie. Te statystyki przerażają zważywszy na znikomą świadomość społeczną oraz niski poziom profilaktyki.

Jak objawia się rak jelita grubego?

Rak jelita grubego jest wyjątkowo „podstępnym” wrogiem - może bowiem przez dłuższy czas nie dawać widocznych objawów, a gdy już się pojawią – często oznaczają poważne zaawansowanie choroby. Niepokojące symptomy, których nie wolno lekceważyć to m.in. krwawienia z odbytu, obecność krwi w stolcu (można to wykryć testem domowego użytku na krew utajoną), oraz nagła, niczym nieuzasadniona zmiana rytmu wypróżnień (np. nagłe pojawienie się biegunek, zaparć), anemia, chudnięcie, bóle w dolnej części brzucha.

Jak często należy wykonywać badania?

Najlepiej wykonywać badania przesiewowe np. testem FOB raz do roku. Pacjenci, którzy mieli wcześniej zmiany w obrębie jelita grubego, okrężnicy czy odbytu (np. polipy) powinni powtarzać badanie kolonoskopowe co 2-3 lata, a osoby, u których nie wykryto takich łagodnych zmian - raz na 10 lat. Z kolei osoby z rodzinnym ryzykiem tego nowotworu powinny wykonać to badanie już po 40-tce. Również predyspozycje rodzinne są wskazaniem do wykonania badania na krew utajoną w kale, ponieważ ok. 10% zachorowań na raka jelita grubego ma charakter rodzinny. W przypadku, gdy w rodzinie wystąpił rak jelita grubego, badanie na krew utajoną w kale powinno być wykonywane u osób już po 25 roku życia. Jeśli masz powyżej 45 lat również wykonuj badanie w kierunku raka jelita grubego przynajmniej raz w roku.

Co to właściwie jest jelito grube?

Jelito grube to ostatni odcinek przewodu pokarmowego, łączy jelito cienkie z odbytem. W skład budowy jelita grubego wchodzi: kątnica z wyrostkiem robaczkowym, okrężnica wstępująca, okrężnica poprzeczna, okrężnica zstępująca, okrężnica esowata, odbytnica i odbyt.

Czy i jak można zapobiec rakowi jelita grubego?

Wcześnie wykryty rak jelita grubego jest całkowicie wyleczalny. Istnieją dwa inne ważne czynniki profilaktyczne. Pierwszy z nich to dieta - bogata w świeże warzywa i owoce, pieczywo gruboziarniste, ciemny ryż, produkty mleczne, unikanie smażonych potraw, ograniczanie alkoholu. Drugim czynnikiem są regularne badania kolonoskopowe jelita grubego, szczególnie po 45 roku życia. Niezależnie od wieku zaleca się wykonanie raz w roku testu na obecność krwi utajonej w kale.

Jakie są przyczyny raka jelita grubego?

Przyczyny raka jelita grubego nie są do końca znane, ale uważa się, że jego powstanie spowodowane jest, oprócz czynników genetycznych i środowiskowych, naszym sposobem odżywiania się (dieta bogata w czerwone mięso i tłuszcze zwierzęce, a uboga w błonnik, naturalne witaminy czy wapń). Również palenie papierosów i brak wysiłku fizycznego mają wpływ na zachorowalność na raka jelita grubego. Choroba ta częściej spotykana jest w krajach wysoko rozwiniętych i dotyczy głównie osób po 50 roku życia, przy czym w większym stopniu mężczyzn. Należy pamiętać, że rak jelita grubego rozwija się przez wiele lat i w początkowej fazie nie musi dawać objawów.